Συνέντευξη στο in.gr

Αλ. Καταπανο: Ελέγχοντας τη χοληστερόλη μειώνουμε τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

Αλ. Καταπανο: Ελέγχοντας τη χοληστερόλη μειώνουμε τον καρδιαγγειακό κίνδυνο
Κως

Τι ρόλο παίζει στην υγεία μας η χοληστερόλη; Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της και τι κίνδυνοι απορρέουν για την υγεία μας από την υπερχοληστερολαιμία; Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης, Δρ Αλμπερικο Καταπανο, επισκέφθηκε την Ελλάδα και μας απάντησε σε αυτές και άλλες απορίες, αλλά και για τις νέες θεραπείες της νόσου.

Το health.in.gr συνάντησε τον καθηγητή Φαρμακολογίας στο Τμήμα Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου του Μιλάνο, στο περιθώριο της «2ης Κοινής Συνάντησης της Ευρωπαϊκής και Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης και της Τουρκικής Εταιρείας Καρδιολογίας για τα Λιπίδια, τις Λιποπρωτεΐνες και την Υπολιπιδαιμική Θεραπεία», που διεξήχθη στην Κω (9-11 Οκτωβρίου), με πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης.

Δρ Καταπάνο, ποιος είναι ρόλος της HDL και της LDL χοληστερόλης στην υγεία μας;

Η HDL και η LDL χοληστερόλη, γνωστές και ως «καλή» και «κακή» χοληστερόλη, αντίστοιχα, ονομάστηκαν έτσι λόγω του συσχετισμού τους σε επιδημιολογικές μελέτες, της μεν LDL με καρδιαγγειακά επεισόδια, της δε HDL ως ένα προστατευτικό κλάσμα λιπιδίων έναντι των καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Στην πράξη αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι, η LDL χοληστερόλη έχει θεωρηθεί ως αιτία καρδιαγγειακής νόσου, άρα το να την διατηρούμε υπό έλεγχο είναι σημαντικό για την υγεία μας. Έτσι, λοιπόν, πρέπει να γνωρίζουμε πότε οι τιμές της LDL μπορεί να είναι επικίνδυνες για την υγεία μας.
Σε ότι αφορά την HDL, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Αν και έχει προστατευτικό ρόλο επιδημιολογικά, δεν έχουμε στοιχεία ότι η αύξηση της είναι ωφέλιμη για την υγεία μας. Έτσι, λοιπόν, όταν έχουμε χαμηλή HDL, θα πρέπει να επικεντρωνόμαστε στη μείωση της LDL, ώστε να διατηρούμε σε ισορροπία τη σχέση των δύο στον οργανισμό μας.

 

Φυσιολογικές τιμές χοληστερόλης σε ενήλικες

Ολική

LDL

HDL

<200 Επιθυμητή

<100 Ιδανική

>=60 Επιθυμητή

200-239 Οριακά υψηλή

100-129 Σχεδόν φυσιολογική

<40 Χαμηλή

>=240 Υψηλή

130-159 Οριακά υψηλή

 

 

160-189 Υψηλή

 

 

>=190 Πολύ υψηλή

 

 

Φυσιολογικές τιμές χοληστερόλης σε παιδιά

Ολική

LDL

HDL

<170 Επιθυμητή

<110 Επιθυμητή

>40 Επιθυμητή

170-200 Οριακά υψηλή

110-130 Οριακά υψηλή

 

>200 Υψηλή

>130 Υψηλή

<35 Χαμηλή

 

Θα μπορούσαμε αντί να μειώνουμε την LDL, να προσπαθούμε να αυξήσουμε την HDL χοληστερόλη;

Πράγματι, υπάρχουν τρόποι δια των οποίων μπορούμε να αυξήσουμε την HDL, που περιλαμβάνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η άθληση, που έτσι κι αλλιώς είναι ωφέλιμη για την υγεία μας και πάντα την συστήνουμε στους ανθρώπους. Ωστόσο, υπάρχουν και φάρμακα που αυξάνουν την HDL, αλλά μέχρι σήμερα τα επιστημονικά στοιχεία για την αύξηση της με φάρμακα, δεν είναι επαρκή. Και έτσι δεν έχουμε επάρκεια γνώσεων, όπως για την LDL, ότι δηλαδή η φαρμακολογική παρέμβαση μπορεί να είναι ωφέλιμη.
Συνεπώς συστήνουμε βάσει των κατευθυντήριων οδηγιών, να μειώνουμε την LDL χοληστερόλη με φάρμακα, αν αυτό είναι απαραίτητο, και να προσπαθούμε να διατηρούμε την HDL όσο το δυνατόν υψηλότερα, με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όχι όμως με τη χρήση φαρμάκων.

Ισχύει ότι μεγαλώνοντας όλοι θα καταλήξουμε να έχουμε αυξημένη LDL χοληστερόλη;

Στην πραγματικότητα, η LDL αυξάνει όταν δεν τρεφόμαστε σωστά. Δεν υπάρχει σαφή σχέση μεταξύ γήρανσης και υπερχοληστερολαιμίας. Αυτό ισχύει λιγότερο βέβαια στις γυναίκες, λόγω των ορμονών του φύλου, κατά την προεμμηνοπαυσιακή και μετεμμηνοπαυσική φάση. Όμως, θα έλεγα ότι όλοι σε όλες τις φάσεις της ζωής μας θα πρέπει να γνωρίζουμε ποια είναι τα επίπεδα της LDL χοληστερόλης, αφού όσο περισσότερο εκτιθέμεθα σε υψηλά επίπεδα της, όπως για παράδειγμα στην οικογενή υπερχοληστερολαιμία, τόσο το χειρότερο για το καρδιαγγειακό μας σύστημα. Έτσι, αν εκδηλώσουμε υπερχοληστερολαιμία σε ηλικία 80 ετών είναι τελείως διαφορετικό από το να την εκδηλώσει κανείς στα 30, στα 40 ή τα 50.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχουμε τα επίπεδα της HDL και LDL χοληστερόλης;

Εξαρτάται πάντα από τον γενικό κίνδυνο για την υγείας μας. Για τα άτομα χαμηλού κινδύνου προτείνουμε να ελέγχονται οι τιμές της χοληστερόλης, κάθε τρία με πέντε χρόνια. Για τα άτομα με υψηλό κίνδυνο, συστήνουμε πιο τακτικό έλεγχο, δηλαδή μια φορά τον χρόνο και φυσικά ο θεράπων ιατρός αποφασίζει πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για φαρμακολογική παρέμβαση.

 

Σύμφωνα με τις αναθεωρημένες Κατευθυντήριες Οδηγίες (2014) της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης για τη Διάγνωση και Αντιμετώπιση των Δισλιπιδαιμιών, προληπτικές εξετάσεις για την χοληστερόλη πρέπει να κάνουν:

-όλοι οι άνδρες άνω των 40 ετών

-όλες οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση

-υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος πάνω από 27

-άτομα με: αθηρωματική νόσο ανεξαρτήτως ηλικίας ή κλινικών ευρημάτων, σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο, οικογενειακό ιστορικό πρώιμης στεφανιαίας νόσου, υπέρταση, χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα (λύκο, αρθρίτιδες κ.α.), σεξουαλική δυσλειτουργία

-καπνιστές

-συγγενείς ατόμων με κληρονομικές διαταραχές λιπιδίων

-παιδιά με κληρονομικό ιστορικό δυσλιπιδαιμίας, ή καρδιαγγειακής νόσου, ή άλλους παράγοντες κινδύνου από την ηλικία των δύο ετών

-όλα τα παιδιά 9-11 ετών και έφηβοι 17-21 ετών, ανεξαρτήτως από την παρουσία παραγόντων κινδύνου ή οικογενειακού ιστορικού. Συνίσταται επανάληψη κάθε πέντε χρόνια.

Σε ότι αφορά τα άτομα με οικογενή υπερχοληστερολαιμία, δηλαδή την κληρονομική υψηλή LDL χοληστερόλη, διαφέρει ο τρόπος διαχείρισης της;

Σαφώς, υπό την έννοια ότι η παρακολούθηση της υγείας του ασθενή πρέπει να είναι πιο τακτική, και αν υπάρχει τέτοιο οικογενειακό ιστορικό θα πρέπει να το αναφέρουμε στον θεράποντα ιατρό το ταχύτερο δυνατό, αφού αν δεν του το πείτε εσείς, είναι δύσκολο να το ανακαλύψει.
Ο γιατρός θα πρέπει με τη σειρά του να είναι πιο προσεκτικός στην αντιμετώπιση των τέτοιων ασθενών, αφού η υψηλή LDL χοληστερόλη συνοδεύει το άτομο από τη στιγμή της γέννησης του και η επιβάρυνση για την καρδιαγγειακή υγεία είναι μεγαλύτερη.
Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι δύσκολη η διαχείριση της οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας, αφού οι συγκεκριμένοι ασθενείς ανταποκρίνονται καλά στη θεραπεία με στατίνες, με μερικές εξαιρέσεις, όπως οι ομοζυγωτικοί ασθενείς που αυτοί χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή. Αλλά, πρόκειται για 1 στους 1.000.000 ασθενείς. Στην Ελλάδα για παράδειγμα πρόκειται για 15 - 25 περίπου τέτοιους ασθενείς.

Αν λοιπόν μειώσουμε αποτελεσματικά την LDL χοληστερόλη, υπάρχει περίπτωση να μειώσουμε τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και αναστρέψουμε τη νόσο;

Όσο μειώνουμε την LDL, τόσο μειώνουμε τον κίνδυνο. Σε ότι αφορά την αναστροφή της νόσου, σημασία έχει πότε ξεκινάς τη θεραπεία της LDL. Αν ξεκινήσεις νωρίς, τότε πιθανόν τροποποιείς την πρόοδο της νόσου και έτσι ενδεχομένως να προλάβουμε και την εκδήλωσή της. Εφικτό, βέβαια, είναι με πρώιμη παρέμβαση και να σταθεροποιήσεις τη νόσο.

Σήμερα ο έλεγχος της LDL γίνεται με θεραπείες από του στόματος. Στο μέλλον αναμένετε να αλλάξει αυτό, ώστε να γίνει πιο βολική για τον ασθενή και να αυξηθεί η συμμόρφωση;

Δεν είναι κακό, να παίρνεις ένα χάπι στατίνης την ημέρα για τη μείωση της LDL χοληστερόλης, όπως γίνεται σήμερα. Εξάλλου, πάντα θεωρώ ότι θα αποτελούν τη βάση της θεραπείας της υπερχοληστερολαιμίας. Ωστόσο, όσοι δεν μπορούν να πετύχουν σήμερα τις τιμές-στόχους της LDL με στατίνες και γενικά με από του στόματος συνδυαστικές θεραπείες, χρειάζονται πιο εντατική θεραπεία.
Προσφάτως, εγκρίθηκαν οι αναστολείς της πρωτεΐνης PCSK9, δηλαδή πλήρως ανθρώπινα μονοκλωνικά αντισώματα τα οποία χορηγούνται υποδόρια από τον ίδιο τον ασθενή, δυο φορές το μήνα. Πρόκειται για μια τελείως διαφορετική προσέγγιση, που μοιάζει πολύ με την αυτοχορήγηση ινσουλίνης από τους ασθενείς με διαβήτη, που στις κλινικές μελέτες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, διαπιστώσαμε ότι στους ασθενείς άρεσε αυτός ο νέος τρόπος θεραπείας, αρκεί να θυμάται ο ασθενής κάθε δεύτερη εβδομάδα να κάνει την ένεσή του.

Προβλέπετε στο μέλλον ίαση της υπερχοληστερολαιμίας;

Ναι αυτό είναι πιθανό, αφού είναι δυνατόν να αναπτυχθούν νέα θεραπευτικά μέσα με βάσει τους αναστολείς PCSK9. Όπως για παράδειγμα, κάποιου είδους εμβόλιο, που θα μπορεί να κάνει ο ασθενής σε οποιαδήποτε φάση της ζωής του και να προστατεύεται δια βίου ή για κάποιο χρονικό διάστημα από την υπερχοληστερολαιμία, όπως δηλαδή γίνεται με το εμβόλιο για τη γρίπη. Φυσικά, ένα τέτοιο εμβόλιο θα πρέπει αρχικά να έχει ως στόχο τις ομάδες υψηλού κινδύνου και έπειτα τον γενικό πληθυσμό.

Μαίρη Μπιμπή

health.in.gr

Διάφορα:  Περισσότερα Θέματα