Γράφει ο Μιχάλης Φραγκουλίδης, Χειρούργος-Γυναικολόγος*

Κατάψυξη ωαρίων: Όταν ο χρόνος δεν «απειλεί» πια τη μητρότητα

Κατάψυξη ωαρίων: Όταν ο χρόνος δεν «απειλεί» πια τη μητρότητα
Ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή είναι η κατάψυξη των ωαρίων μιας γυναίκας για τη διατήρηση της γονιμότητάς της. Είναι η πλέον κατάλληλη για περιπτώσεις γυναικών που θέλουν να διατηρήσουν την γονιμότητα τους και να έχουν πιθανότητες μελλοντικά να βιώσουν τον ρόλο της μητέρας.

Οι πιο συχνοί αιτιολογικοί παράγοντες που οδηγούν σε αυτήν την επιλογή κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής τους ηλικίας είναι σοβαρές παθήσεις, όπως η ενδομητρίωση, ο καρκίνος μαστού και οι όγκοι ωοθηκών, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε χειρουργικές επεμβάσεις με ή χωρίς χημειοθεραπεία-ακτινοβολία κατά τις οποίες ελαττώνεται ο όγκος των ωοθηκών και συνεπώς των εναπομενόντων ωοθυλακίων – ωαρίων, κατάσταση πολλές φορές μη αναστρέψιμη.

Η σύγχρονη κοινωνική τάση θέλει τις γυναίκες να δίνουν έμφαση και προτεραιότητα στις σπουδές και στην επαγγελματική τους καταξίωση δημιουργώντας μια γενιά γυναικών που αποφασίζουν να κάνουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία (πάνω από 35 ετών). Πολλές φορές υπάρχουν και λόγοι ηθικής του ζευγαριού όπου δεν επιθυμούν κατάψυξη εμβρύων αλλά και την καθυστέρηση τεκνοποίησης της γυναίκας αφού δεν βρίσκει τον κατάλληλο σύντροφο.

Όμως, παρότι οι κοινωνικές συνθήκες έχουν αλλάξει, η φυσιολογία του σώματος της γυναίκας παραμένει σταθερή με τη γονιμότητα να αρχίζει να εξασθενεί μετά τα 35.

Οι γυναίκες γεννιούνται με συγκεκριμένο αριθμό ωοθυλακίων (σε κάθε κύκλο περίπου 900 ωάρια χάνονται) στις ωοθήκες τους. Ένα ωάριο ωριμάζει κάθε μήνα και μπορεί να γονιμοποιηθεί. Όσο περνάνε τα χρόνια, τα διαθέσιμα ωάρια σιγά-σιγά λιγοστεύουν σε αριθμό γιατί οι ωοθήκες δεν έχουν τη δυνατότητα να παράγουν νέα ωάρια (μετά τα 35 απομένει 10% του αποθεματικού).

Επίσης μειώνεται και η ποιότητα τους, γιατί δημιουργούνται αλλοιώσεις στο γενετικό τους υλικό με το πέρασμα του χρόνου. Οι πιθανότητες χρωμοσωμιακής ανωμαλίας (σύνδρομο down) σε γυναίκες ηλικίας 35 ετών είναι 1:11.999, ενώ αντίστοιχα σε ηλικίες 42 είναι 1:1766 και 45 1:352.

Η ιδέα της διατήρησης της γονιμότητας μέσω της κρυοσυντήρησης κυττάρων δεν είναι καινούρια, εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες για τα σπερματοζωάρια αλλά και τα έμβρυα.

Η δυσκολία ήταν ότι τα ωάρια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα κύτταρα και δεν είχε αναπτυχθεί η κατάλληλη τεχνική που να εξασφαλίζει ότι τα ωάρια θα καταψυχθούν σωστά και θα επιβιώσουν κατά την απόψυξη. Πλέον αυτό το εμπόδιο έχει ξεπεραστεί με τη μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification).

Η κατάψυξη ωαρίων προτείνεται να γίνεται σε ηλικία έως 38 ετών, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε γυναίκας: παθολογικό ορμονικό έλεγχο, χαμηλή Αντιμυλλεριανή ορμόνη (ΑΜΗ), χαμηλό απόθεμα ωοθυλακίων μετά από υπερηχογραφικό έλεγχο κ.α. Σίγουρα όσο νωρίτερα τόσο το καλύτερο.

Ουσιαστικά αποτελείται από 3 στάδια:
1. Διέγερση των ωοθηκών με ενέσιμη φαρμακευτική αγωγή για την παραγωγή αρκετών ωαρίων καλής ποιότητας.
2. Ωοληψία.
3. Προετοιμασία των ωαρίων και κρυοσυντήρηση τους με τη μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification).

Τα ωάρια που καταψύχονται «περιμένουν» πότε η γυναίκα θα είναι έτοιμη, χωρίς τον χρόνο πια να επηρεάζει την ποιότητα τους, να γίνει μητέρα. Στην ουσία με αυτό τον τρόπο «παγώνουμε τον χρόνο» όσον αφορά τη γονιμότητα.

Όταν μια γυναίκα αποφασίσει να μείνει έγκυος, τα ωάρια αποψύχονται και γονιμοποιούνται (με μικρογονιμοποιήση) από το σπέρμα του συζύγου/συντρόφου. Τα έμβρυα καλλιεργούνται στο εργαστήριο και μεταφέρονται πίσω στο σώμα της, ακριβώς όπως συμβαίνει σε ένα κύκλο θεραπείας με εξωσωματική γονιμοποίηση.

Έχουν πλέον γεννηθεί πολλά παιδιά από καταψυγμένα ωάρια και όλες οι επιστημονικές μελέτες συμφωνούν ότι δεν παρατηρούνται ιδιαίτερες διαφορές ως προς την υγεία τους σε σχέση με τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από εξωσωματική με «φρέσκα» ωάρια.


* Ο Μιχάλης Φραγκουλίδης MSc, DFFP, BSCCP, είναι Μαιευτήρας, Χειρούργος-Γυναικολόγος Αναπαραγωγής. Έχει εξειδίκευση στην διερεύνηση και αντιμετώπιση τόσο της γυναικείας όσο και της ανδρικής υπογονιμότητας και σε όλες τις σύγχρονες μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής καθώς επίσης στην Λαπαροσκοπική–Υστεροσκοπική Χειρουργική.

health.in.gr

Διάφορα:  Περισσότερα Θέματα